VrijdagAnders

“Bij VrijdagAnders vind ik voorbeelden van ongewone interventies.”

Programmamanager gemeente

Broedplaatsen voor vrije gedachten

vrijdag 25 september 2009
met Jeroen Hendrikse

Het is vrijdag 25 september 2009. Locatie: Ruim te Utrecht. Meer dan tien deelnemers maken VrijdagAnders. Broedplaatsen voor vrije gedachten, dat is vandaag ons thema. Met als gast Jeroen Hendrikse.

Hoe vrij kunnen wij zijn? In het hier en nu van VrijdagAnders? De vraag komt spontaan op als een van de deelnemers een ander voor de tweede keer een hand geeft. Zodra mensen samen komen, ontstaan rollen en scripts. Die geven houvast, maar werken ook belemmerend. Je geeft iemand voor de tweede keer een hand. Lichte schrik. Gedachte in een flits: wat zal hij wel denken van mij? Maar waar staat geschreven dat je iemand niet voor de tweede keer een hand mag geven? Het is maar een aanname. Bewustzijn van aannames en verwachtingen: dat geeft ruimte voor verandering, voor een bewuste keuze uit gedragsmogelijkheden. Een van de deelnemers is acteur. Hij verwoordt een wijze les die hij kreeg op de toneelschool: “Het enige wat je hoeft te doen, is voor jezelf verantwoorden dat je op het toneel staat.” Los van het oordeel en de waardering van het publiek. Autonoom en zelfstandig: “Ik mag hier staan!”

Bewustzijn van aannames en verwachtingen en van de beperkingen ervan. En van de ruimte en vrijheid die daardoor ontstaan. Daarover gaat het ook in het volgende citaat uit een boek van de hand van Ilja Leonard Pfeijffer¹, dat Jeroen Hendrikse kort geleden las: “Naar Rome fietsen is zwaar als je het doel en de verwachting hebt Rome te bereiken en zo goed als onmogelijk als je haar verwacht te bereiken op een van te voren vastgestelde dag via een van te voren vastgesteld rittenschema (…) Naar Rome fietsen is een makkie als je niet naar Rome fietst. Iedereen is in staat om iedere dag een stukje naar het zuiden te fietsen. Het doel is de reis.”

Aannames, verwachtingen en oordelen. Ze beperken de ruimte van mensen. Ook die van medewerkers en managers in organisaties. We praten verder over de vraag hoe je als manager of collega het beste uit mensen kunt halen. We laten ons daarbij inspireren door een fragment uit de speelfilm As it is in heaven. Een gepassioneerde dirigent haalt daarin het beste uit heel verschillende mensen. De leden van een dorpskoor. Hij gunt ieder zijn of haar plaats. Daardoor vinden alle koorleden letterlijk hun eigen stem. En maken daarmee harmonie.

Zo kun je het als manager ook doen. Ga eens op zoek naar de mens achter de medewerker. Wat weet je eigenlijk van hem of haar? Wat is ieders talent? Verplaats je eens in hen. Luister naar wat ze vertellen en sta open voor de non-verbale informatie die je krijgt. Laat je eigen rol los en wissel van positie. Wat zie, hoor en denk je als je in de schoenen van die ander staat? Als jij je vrij gedraagt, stimuleer je de ander om dat ook te doen. En groeit het vertrouwen en krediet. “Zo’n gesprek ga ik houden met mijn projectmedewerkers”, zegt een van de deelnemers. “We gaan samen kijken naar As it is in heaven. Hoe herkennen we dit in onze situatie? Wat hebben wij nodig om onze eigen stem te vinden?”

Vrijplaatsen kun je proberen te maken. Maar het is het mooiste als een vrijplaats ontstaat. Zoals bij het brandalarm in de organisatie van een deelnemer: “Iedereen moest een uur naar buiten, ongeacht waar men mee bezig was. Mensen raakten buiten spontaan met elkaar in gesprek. Over alle grenzen heen. Dit gaan we vaker doen, was de enthousiaste conclusie.”


¹ Het citaat komt uit Pfeijffer, Ilja Leonard en Gelya Bogatishcheva, De filosofie van de heuvel. Op de fiets naar Rome (2009). Amsterdam: De Arbeiderspers.

foto’s: Beno Munneke

VrijdagAnders is onderdeel van AnderAdvies consultancy / coaching / mediation | 06 51964842 | frans.romkes@anderadvies.nl